Bài 4: Xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh Nguyễn - Môn LS - ĐL - Khối 8

1. Sự ra đời của Vương triều Mạc

- Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê bắt đầu suy thoái:

+ Sản xuất đình đốn, nạn mất mùa thường xuyên diễn ra.

+ Ở nhiều nơi, dân chúng nổi dậy chống lại triều đình.

- Trong lúc tình hình đất nước bất ổn, Mạc Đăng Dung đã tiêu diệt các thế lực đối lập, dần dần thâu tóm mọi quyền hành.

- Năm 1527, Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê Cung Hoàng, lên ngôi vua, lập ra nhà Mạc (sử gọi là Bắc triều)

2. Các cuộc xung đột Nam - Bắc triều; Trịnh - Nguyễn

a) Xung đột Nam - Bắc triều

- Năm 1533, ở vùng Thanh Hóa, nhiều cựu thần của nhà Lê (đứng đầu là Nguyễn Kim) đã đưa Lê Duy Ninh lên làm vua, đối đầu với nhà Mạc (sử gọi là Nam triều)

- Từ năm 1533 - 1592, xung đột Nam - Bắc triều xảy ra, chiến trường chính là vùng Thanh Hóa - Nghệ An.

- Năm 1592, Nam triều chiếm được Thăng Long, nhà Mạc phải chạy lên Cao Bằng.

- Đến năm 1677, triều Mạc chấm dứt.

b) Trịnh - Nguyễn phân tranh

- Năm 1545, Nguyễn Kim qua đời, vua Lê trao toàn bộ binh quyền cho Trịnh Kiểm.

- Năm 1558, Nguyễn Hoàng, được cử vào trấn thủ Thuận Hóa. Họ Nguyễn từng bước xây dựng thế lực và mở rộng dần đất đai về phương Nam.

- Năm 1613, Nguyễn Hoàng mất, con là Nguyễn Phúc Nguyên lên thay, đã tỏ rõ thái độ đối lập và chấm dứt việc nộp thuế cho họ Trịnh.

- Xung đột Trịnh - Nguyễn bùng nổ vào năm 1627. Sau hơn 50 năm giao tranh không phân thắng bại, năm 1672, hai bên tạm giảng hòa, lấy sông Gianh làm ranh giới phân chia đất nước.

3. Hệ quả xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn

- Về chính trị:

+ Sự thống nhất của đất nước bị xâm phạm. Từ năm 1672, sông Gianh trở thành ranh giới chia cắt Đại Việt thành hai đàng: Đàng Ngoài (từ Sông Gianh trở ra bắc) do con cháu họ Trịnh thay nhau cai quản; Đàng Trong (từ sông Gianh trở vào nam) do con cháu họ Nguyễn truyền nối nhau cầm quyền.

+ Hình thành cục diện “một cung vua - hai phủ chúa” (cả hai chính quyền Trịnh, Nguyễn đều dùng niên hiệu vua Lê, đều thừa nhận quốc hiệu Đại Việt).

- Về kinh tế - xã hội:

+ Trong thời gian diễn ra chiến sự, hoạt động kinh tế của đất nước bị tàn phá.

+ Đời sống nhân dân khốn khổ (đặc biệt ở vùng xảy ra chiến sự).

- Về lãnh thổ, lãnh hải:

+ Lãnh thổ Đàng Trong dần được được mở rộng về phía Nam

+ Chính quyền chúa Nguyễn triển khai nhiều hoạt động thực thi chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

Không có dữ liệu!

Câu 1: Nhà Mạc ra đời trong hoàn cảnh nào?

• Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê bắt đầu suy thoái, khủng hoảng
• Mạc Đăng Dung đã tiêu diệt các thế lực đối lập, dần dần thâu tóm mọi quyền hành
• Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê Cung Hoàng, lên ngôi vua, lập ra nhà Mạc

• Cả ba đáp án trên đều đúng

Câu 2: Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê Cung Hoàng, lên ngôi vua, lập ra nhà Mạc vào năm?

• 1572
• 1525
• 1526

• 1527

Câu 3: Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh Nam - Bắc triều là?

• Nhà Mạc tỏ ra khó chịu với nhà Lê

• Nhiều cựu thần của nhà Lê (đứng đầu là Nguyễn Kim) đã đưa Lê Duy Ninh lên làm vua, đối đầu với nhà Mạc (sử gọi là Nam triều)

• Nhà Lê không chịu khuất phục nhà Nguyễn
• Đáp án khác

Câu 4: Xung đột Nam - Bắc triều xảy ra vào khoảng?

• 1553 - 1592
• 1533 - 1539

• 1533 - 1592

• 1530 - 1542

Câu 5: Chiến trường chính của xung đột Nam - Bắc triều là?

• Vùng Nghệ An - Hà Tĩnh
• Vùng Quảng Bình -Quảng Trị

• Vùng Thanh Hóa - Nghệ An

• Đáp án khác

Câu 6: Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh Trịnh - Nguyễn là?

• Mâu thuẫn giữa hai dòng họ Trịnh - Nguyễn dần bộc lộ và ngày càng gay gắt
• Nguyễn Hoàng mất, con là Nguyễn Phúc Nguyên lên thay, đã tỏ rõ thái độ đối lập và chấm dứt việc nộp thuế cho họ Trịnh
• Họ Nguyễn từng bước xây dựng thế lực và mở rộng dần đất đai về phương Nam

• Cả ba đáp án trên đều đúng

Câu 7: Xung đột Trịnh - Nguyễn bùng nổ vào năm?

• 1672
• 1762

• 1627

• 1726

Câu 8: Nguyễn Kim qua đời, hai con trai của ông (là Nguyễn Uông và Nguyễn Hoàng) còn nhỏ tuổi, nên vua Lê trao toàn bộ binh quyền cho ai?

• Mạc Đăng Dung
• Nguyễn Hoàng

• Trịnh Kiểm

• Nguyễn Uông

Câu 9: Năm 1558, Nguyễn Hoàng, được cử vào trấn thủ vùng?

• Thanh Hóa
• Bắc Ninh
• Nghệ An

• Thuận Hóa

Câu 10: Hệ quả của xung đột Nam- Bắc triều và chiến tranh Trịnh-Nguyễn là?

• Sự thống nhất của đất nước bị xâm phạm
• Hình thành cục diện “một cung vua - hai phủ chúa
• Kinh tế đất nước bị tàn phá, đời sống nhân dân khổ cực

• Cả ba đáp án trên đều đúng