Soạn bài Nhớ đồng - Môn Ngữ Văn - Khối 8

* Chuẩn bị đọc

Câu hỏi (trang 15 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Vùng đất hoặc con người nào đã để lại trong em ấn tượng sâu đậm?

Trả lời:

- Vẻ đẹp thơ mộng, hữu tình của vùng đất Tây Bắc và sự thân thiện, hiếu khách của con người nơi đây đã để lại cho em nhiều ấn tượng sâu đậm.

* Trải nghiệm cùng văn bản

1. Suy luận: Xác định cảm xúc của tác giả ở khổ thơ này. Em dựa vào đâu em xác định như vậy?

- Cảm xúc của tác giả ở khổ này là nỗi nhớ thương, dựa vào điệp từ “đâu” được lặp đi lặp lại 4 lần.

2. Suy luận: Việc lặp lại hai dòng thơ này có tác dụng gì?

- Việc lặp lại hai dòng thơ này có tác dụng: nhấn mạnh nỗi nhớ da diết của tác giả đối với mảnh đất và con người nơi đây.

* Suy ngẫm và phản hồi

Nội dung chính: Bài thơ là tiếng lòng da diết với cuộc đời, cuộc sống tự do và say mê cách mạng của tác giả. Thể hiện khát vọng tự do, tình yêu nhân dân, đất nước, yêu cuộc sống của chính mình.

Câu 1 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Xác định thể thơ của bài thơ và cách gieo vần, ngắt nhịp trong khổ thơ thứ hai.

Trả lời:

- Thể thơ 7 chữ

- Trong khổ thơ thứ 2 tác giả sử dụng cách ngắt nhịp 4/3 cùng cách gieo vần “ui”: mùi – vui-bùi.

Câu 2 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Tìm những câu thơ, những từ ngữ được lặp đi lặp lại trong bài thơ và nêu tác dụng của việc sử dụng các cách diễn đạt đó.

Trả lời:

- “Gì sâu bằng những trưa thương nhớ

Hiu quanh bên trong một tiếng hò”

→ Lặp đi lặp lại 2 lần, có tác dụng: Thể hiện nỗi nhớ thương da diết và sự cô đơn tự đáy lòng sâu thẳm của nhà thơ. Nỗi nhớ thương được so sánh bằng biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

- Điệp từ “đâu”

→ Lặp đi lặp lại 11 lần, có tác dụng:

+ Gây được sức ám ảnh lớn, nhấn mạnh tâm trạng nhớ thương da diết những hình ảnh, những kỉ niệm đẹp đẽ của quê hương và cuộc sống bên ngoài.

+ Khắc sâu nghịch cảnh giam cầm tù túng, cô đơn của người tù.

+ Khiến toàn bài thơ dường như cũng trở thành tiếng hò miên man, buồn bã của người tù.

Câu 3 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Nhận xét về cách sắp xếp các phần trong bố cục của bài thơ. Từ đó, xác định sự vận động của mạch cảm xúc được tác giả thể hiện trong bài thơ.

Trả lời:

- Cách sắp xếp các phần trong bố cục của bài thơ:

Bố cục: 3 phần:

+ Phần 1 (từ đầu đến “rất thiệt thà): Nỗi nhớ da diết của nhà thơ với cuộc sống bên ngoài

+ Phần 2 (tiếp đến “bát ngát trời): Nhớ chính bản thân khi chưa bị giam nơi ngục tù

+ Phần 3 (còn lại): Trở lại thực tại

- Sự vận động tâm trạng của tác giả trong bài thơ:

Từ tiếng hò → đồng quê → đồng bào → nhớ chính mình → từ quá khứ → hiện tại → say mê lí tưởng → khát khao tự do.

=> Mạch cảm xúc của tác giả trong bài thơ tự nhiên mà logic. Nó rất hợp với tâm trạng của một người chiến sĩ đang khao khát hành động nhưng lại bị giam cầm, tù hãm.

Câu 4 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Căn cứ vào đâu để em xác định như vậy?

Trả lời:

- Cảm hứng chủ đạo của bài là nỗi nhớ đồng quê tha thiết và sâu lắng.

- Căn cứ vào tiếng hò trong bài thơ để xác định.

→ Tiếng hò được lặp lại nhiều lần: Tiếng hò lẻ loi đơn độc giữa trời trưa → nhân vật trữ tình cảm nhận được sự hiu quạnh.

Câu 5 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Xác định chủ đề của bài thơ. Chủ đề đó được thể hiện qua những hình thức nghệ thuật nào?

Trả lời:

- Chủ đề của bài thơ: Lẽ sống, lí tưởng và tình cảm cách mạng của người Việt Nam hiện đại.

- Hình thức nghệ thuật: thể hiện ở phong cách trữ tình chính trị, đậm đà tính dân tộc.

Câu 6 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Theo em, tác giả muốn gửi thông điệp gì tới người đọc qua bài thơ này?

Trả lời:

- Qua bài thơ Nhớ đồng tác giả muốn gửi đến thông điệp: Phải luôn biết yêu thương, trân quý những gì đang có, yêu thương cuộc sống, con người và tất cả cảnh vật xung quanh ta. Yêu quê hương và biết ơn những bậc cha anh đã hi sinh vất vả để giữ gìn và bảo vệ cuộc sống tươi đẹp.

Câu 7 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Viết khoảng năm câu hoặc vẽ bức tranh thể hiện sự tưởng tượng của em về cảnh sắc, con người được gợi tả trong bài thơ Nhớ đồng. Những hình ảnh tưởng tượng đó có tác dụng thế nào đối với việc hiểu nội dung bài thơ?

Trả lời:

- Bức tranh thể hiện sự tưởng tượng của em về cảnh sắc, con người được gợi tả trong bài thơ Nhớ đồng:

Những hình ảnh tưởng tượng đó giúp ta nhìn nhận rõ nét hơn vẻ đẹp của cảnh vật và con người nơi đây đồng thời khi đọc văn bản chúng ta sẽ dễ dàng tiếp nhận và xác định thông tin văn bản, hình dung được tâm tư tình cảm của tác giả khi truyền tải thông qua các hình ảnh đó.

Không có dữ liệu!

Câu 1: Bài thơ “Nhớ đồng” thuộc thể loại:

• A. Thơ văn xuôi.
• B. Thơ tự sự.

• C. Thơ trữ tình.

• D. Thơ phê phán

Câu 2: Bài thơ “Nhớ Đồng” là của tác giả nào?

• A. Tố Hữu

• B. Nguyễn Khoa Điềm
• C. Huy Cận
• D. Nguyễn Bính

Câu 3: Những câu nào trong bài thơ “Nhớ đồng” được dùng làm điệp khúc cho bài thơ?

• A. Gì sâu bằng những trưa thương nhớ.
• Hiu quạnh bên trong một tiếng hò.
• B. Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi
• Đâu ruồng tre mát thuở yên vui.
• C. Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh
• Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!

• D. A, C đều đúng

Câu 4: Bài thơ “Nhớ đồng” được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

• A. Khi tác giả nhớ về những người bạn hoạt động cách mạng.
• B. Khi tác giả nhớ về những ngày mình còn bị giam cầm ở nhà lao Thừa Phủ (Huế).

• C. Khi tác giả bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ (Huế).

• D. Khi tác giả gặp lại các đồng chí cùng hoạt động cách mạng.

Câu 5: Đoạn thơ từ câu “Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi” đến “Như cảnh chim buồn nhớ gió mây” thể hiện điều gì?

• A. Niềm say mê lí tưởng, khát khao tự do và hành động của tác giả.

• B. Sự tái hiện hình ảnh con người quê hương trong tâm hồn tác giả.
• C. Hồi ức của tác giả về những hình ảnh gắn liền với quê hương.
• D. Sự nhớ nhung người bạn mà tác giả đề tặng bài thơ.

Câu 6: Điệp từ “đâu” trong đoạn thơ đã tạo nên giọng điệu gì?

"Đâu gió cồn thơm đất nhả  mùi

Đâu ruồng che mát thuở yên vui

Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn

Đâu những nương khoai ngọt sắn bùi?”

• A. Tạo ra nhạc điệu tha thiết, diễn tả niềm thương nhớ trào dâng trong lòng nhà thơ trẻ.

• B. Giọng điệu du dương, bay bổng.
• C. Giọng điệu tươi tắn, hồn nhiên.
• D. Tạo giọng điệu buồn bã, tuyệt vọng.

Câu 7: Tâm trạng của tác giả trong bài thơ “Nhớ đồng” là gì?

• A. Bâng khuâng, bồn chồn trước cảnh lao tù.

• B. Buồn và nhớ quê hương, đồng bào da diết.

• C. Vui tươi, phấn khởi khi nhớ lại những kỉ niệm xưa.
• D. Luyến tiếc, nhớ nhung cuộc sống tự do.

Câu 8: Cảnh lao tù của tác giả được thể hiện qua hai câu nào trong bài thơ “Nhớ đồng”?

• A. Tôi thu tất cả trong thầm lặng.
• Như cánh chim buồn nhớ gió mây.
• B. Gì sâu bằng những trưa thương nhớ.
• Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!

• C. Cho tới chừ đây, tới chừ đây

• Tôi mơ qua cửa khám bao ngày.

• D. Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh
• Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!

Câu 9: Câu nào sau đây là nhận định đúng về bài thơ “Nhớ đồng” của Tố Hữu?

• A. Là những dòng tâm tư nồng nhiệt, tha thiết, trong trẻo của nhà thơ trẻ hướng về ruộng đồng, quê hương, về những con người thân yêu, về những kỉ niệm của một thời hoạt động cách mạng sôi nổi.

• B. Nỗi nhớ thương mẹ già còng lưng trên những cánh đồng.
• C. Là nỗi hoang mang của chàng trai trẻ lần đầu bị giam cầm.
• D. Là nỗi lòng tha thiết nhớ về người yêu - là một cô thôn nữ.

Câu 10: Bài thơ “Nhớ đồng” được in trong tập thơ:

• A. Việt Bắc (1946 - 1954).
• B. Một tiếng đờn (1979 - 1992).

• C. Từ ấy (1937 - 1946).

• D. Máu và hoa (1972 - 1977).