1. Nhà Trần thành lập
- Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu, phải dựa vào thế lực nhà Trần. Năm 1224, Lý Huệ Tông xuất gia đi tu, truyền ngôi Lý Chiêu Hoàng.
- Đầu năm 1226, vua Lý Chiêu Hoàng xuống chiếu nhường ngôi cho Trần Cảnh.
=> Chính thức kết thúc 216 năm tồn tại nhà Lý. Nhà Trần thành lập
Lý thuyết Lịch Sử 7 Chân trời sáng tạo Bài 16: Công cuộc xây dựng đất nước thời Trần (1226-1400)
Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh (tranh minh họa)
2. Tình hình chính trị
a. Tổ chính bộ máy chính quyền:
- Ở Trung ương:
+ Đứng đầu là Vua.
+ Thực hiện chế độ Thái Thượng Hoàng.
+ Dưới vua là có quan đại thần, quan văn, võ đều do người trong hoàng tộc nắm giữ;
+ Qúy tộc và quan lại được ban thái ấp, cấp bổng lộc.
+ Hệ thống chính quyền các cấp được tổ chức quy củ, hoàn thiện hơn thời Lý.
- Ở địa phương: cả nước chia 12 lộ, phủ. Đơn vị hành chính ở địa phương là xã.
b. Pháp luật:
- Pháp luật thời Trần đề cao sự nghiêm minh, không phân biệt quan hay dân.
- Ban hành bộ luật mới: “Quốc triều hình luật”.
- Các cơ quan pháp luật được tăng cường và hoàn thiện.
c. Quân đội:
- Bao gồm: quân ở triều đình, quân ở các lộ, phủ, quân biên ải, dân binh.
- Cử tướng giỏi cầm quân trấn vùng biên ải.
- Quân đội được xây dựng và phát triển theo chủ trương: binh lính cốt tinh nhuệ, không cốt đông.
- Thực hiện chính sách ” ngụ binh ư nông”.
Lý thuyết Lịch Sử 7 Chân trời sáng tạo Bài 16: Công cuộc xây dựng đất nước thời Trần (1226-1400)
Chiến binh thời Trần (tranh vẽ trên bình gốm, thế kỉ XIII)
3. Tình hình kinh tế:
- Nông nghiệp:
+ Thực hiện nhiều chính sách phục hồi và phát triển nông nghiệp, như: khuyến khích khai khẩn đất hoang, mở rộng diện tích canh tác, đào sông ngòi, đắp đê phòng lụt; đặt các chức quan chuyên lo về nông nghiệp, thủy lợi....
+ Ngoài trồng lúa, nhân dân còn trồng nhiều loại cây khác: cây ăn quả, khoai, đậu kê,...
- Thủ công nghiệp: phát triển.
+ Xuất hiện các làng nghề thủ công truyền thống chuyên nghiệp.
+ Thăng Long là trung tâm sản xuất và buôn bán lớn nhất Đại Việt.
Lý thuyết Lịch Sử 7 Chân trời sáng tạo Bài 16: Công cuộc xây dựng đất nước thời Trần (1226-1400)
Bình gốm hoa nâu thời Trần
- Thương nghiệp: phát triển mạnh mẽ.
+ Tiền được sử dụng rộng rãi, buôn bán phát triển.
+ Thuyền buôn ngoại quốc thường xuyên đến buôn bán ở các cảng như Vân Đồn, Hội Thống, Hội Triều,..
4. Tình hình xã hội:
Xã hội thời Trần tiếp tục phân hóa.
- Giia cấp thống trị:
+ Tầng lớp quý tộc, quan lại hưởng nhiều đặc quyền, làm chủ điền trang, thái ấp.
+ Địa chủ xuất hiện ngày càng nhiều do sự phát triển ruộng đất tư nhân.
- Giai cấp bị thống trị:
+ Nông dân là lực lượng đông đảo nhất.
+ Thợ thủ công, thương nhân ngày càng nhiều.
+ Nô tì là tầng lớp thấp kém trong xã hội, phục vụ trong các gia đình, quý tộc, quan lại.
5. Tình hình văn hóa:
a. Tư tưởng, tôn giáo:
- Các tín ngưỡng cổ truyền phổ biến trong nhân dân.
- Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo được coi trọng.
+ Tầng lớp Nho sĩ đậu các kì thi được triều đình trọng dụng.
+ Vua Trần Nhân Tông sáng lập ra Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử.
b. Giáo dục, khoa học - kĩ thuật:
- Giáo dục:
+ Năm 1253, Quốc Tử Giám được mở rộng.
+ Trường tư cũng được mở rộng ở nhiều làng xã.
+ Định lệ thi Thái học sinh, chọn Tam khôi trong kì thi Đình.
Lý thuyết Lịch Sử 7 Chân trời sáng tạo Bài 16: Công cuộc xây dựng đất nước thời Trần (1226-1400)
Khoa thi thời phong kiến (tranh minh họa)
- Khoa học - kĩ thuật:
+ Về sử học: Có các bộ sử nổi tiếng, như: Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu; Việt sử lược (khuyết danh), Việt sử cương mục (Hồ Tông Thốc)....
+ Về quân sự: nổi tiếng có sách Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư của Trần Quốc Tuấn
+ Về y học: xuất hiện nhiều danh y nổi tiếng, tiêu biểu là: Thiền sư Tuệ Tĩnh...
+ Thiên văn học: gắn với tên tuổi của các nhà bác học: Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán...
c. Văn học và nghệ thuật:
- Văn học: phát triển rực rỡ. Một số tác phẩm tiêu biểu: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), Tụng giá hoàn kinh sư (Trần Quang Khải)…
- Nghệ thuật:
+ Nhiều công trình kiến trúc có giá trị, như: Tháp Phổ Minh, tháp Bình Sơn,…
Lý thuyết Lịch Sử 7 Chân trời sáng tạo Bài 16: Công cuộc xây dựng đất nước thời Trần (1226-1400)
Quang cảnh tháp Bình Sơn (Vĩnh Phúc)
+ Các tác phẩm điêu khắc tiêu biểu: tượng hổ ở lăng Trần Thủ Độ, chạm khắc gỗ trên cách cửa ở chùa Phổ Minh,…
+ Hát chèo, múa rối nước phổ biến từ đình làng cho đến cung đình.
+ Nhạc cụ như trống đồng, sáo tiêu, đàn cầm… khá phổ biến.
Lý thuyết Lịch Sử 7 Chân trời sáng tạo Bài 16: Công cuộc xây dựng đất nước thời Trần (1226-1400)
Nghệ thuật múa rối nước
Không có dữ liệu!
Không có dữ liệu!